Wat zijn notariële akten en notariële archieven?
Al sinds de late middeleeuwen zijn er in Limburg notarissen actief. Vanaf 1811 geldt dat voor heel Nederland. Notariële akten zijn teksten waarin overeenkomsten en verklaringen juridisch worden vastgelegd. Soms heeft iets alleen maar rechtskracht als er door een notaris een akte van is opgemaakt. Tegenwoordig is dat bijvoorbeeld het geval bij de verkoop van huizen. De partijen die zo'n akte laten opmaken (bij verkoop van een huis dus de koper en verkoper) krijgen een exemplaar van die akte. Ook de notaris houdt een exemplaar: de minuut. In het repertorium (ook wel repertoire) schrijft de notaris alle akten dagelijks in. Dit repertorium is een register op de notariële akten. De minuten van alle akten die een notaris heeft opgemaakt vormen samen met het repertorium een notarieel archief.
Wat vind je in de notariële archieven?
Notariële archieven zijn zeer informatierijke archieven voor bijvoorbeeld historici, genealogen, heemkundigen en huizenonderzoekers. Onderstaande akten zijn erin te vinden:
-
Testamenten
-
Huwelijkse voorwaarden
-
Hypotheken
-
Koop- en verkoopakten
-
Transportakten
-
Schuldbekentenissen
-
Boedelbeschrijvingen
-
Boedelscheidingen
-
Procuraties (volmachten)
-
Akten van verenigingen en stichtingen
Welke notariële archieven worden bij het HCL bewaard?
Op locatie Maastricht worden de notariële archieven van verschillende Limburgse plaatsen in de periode van 1544 tot 1935 bewaard.
Op locatie Heerlen worden de notariële archieven van Heerlen en Hoensbroek in de periode van 1671 tot 1925 bewaard.
Hoe zoek ik in de notariële archieven?
-
Bepaal aan de hand van het jaar waar je naar zoekt welk notarieel archief je nodig hebt.
-
Open de inventaris en klik op de standplaats van je keuze, klik vervolgens op de notaris van je keuze.Van sommige standplaatsen bewaren wij de notariële archieven niet. Deze vind je bij het regionaal- of gemeentearchief van die plaats.
-
Kijk in het repertorium van de notaris. Als dit niet digitaal raadpleegbaar is, kun je het repertorium inzien in de studiezaal.
-
Noteer het aktenummer en het jaar dat je in het repertorium vindt. Raadpleeg vervolgens de akten van het jaar dat je gevonden hebt en zoek naar het betreffende aktenummer. Vaak zijn de akten al gedigitaliseerd. Is dit niet zo, dan kun je de akten bekijken in onze studiezaal.
Digitalisering
In samenwerking met het Nationaal Archief werkt het HCL aan de digitalisering van notariële akten. Dit gebeurt in het kader van het programma Digitale Taken Rijksarchieven (DTR). Door de stukken online beschikbaar te stellen hoeven de originelen niet meer van de planken gehaald te worden, en wordt ons erfgoed in het digitale tijdperk beschermd.
Notaris onbekend?
-
Via het Centraal Testamentenregister kun je met behulp van het geboortejaar van de overledene achterhalen bij welke notaris het testament is opgemaakt.
-
Je kunt de Memorie van Successie van de bewuste persoon opzoeken. Daarin staat ook bij welke notaris een testament is opgemaakt.
-
In de Kadastrale archieven kun je (ver)koopaktes van onroerend goed terugvinden. Daarin kun je zien bij welke notaris de overeenkomst is gesloten.
Akte niet gevonden?
-
Het kan gaan om een akte in brevet. Deze akte wordt wel in het repertorium genoemd, maar er is slechts één akte gemaakt en deze is aan de belanghebbende gegeven (soms is deze nog ergens anders te vinden: bijvoorbeeld huwelijkstoestemming bij huwelijksbijlagen). Omdat de notaris zelf geen exemplaar heeft bewaard, is er in het archief dus helaas géén akte aanwezig. In de zoekmachine zijn op basis van de informatie in de repertoria ook de gegevens van brevetten opgenomen.
-
Bij verkoop kan een provisionele (voorlopige) akte gehecht zijn aan een finale (uiteindelijke) akte. Deze is dan niet opgenomen in de notariële archieven.