De bevolkingsregistratie is ingesteld op 1 januari 1850. Per adres werd bijgehouden wie er woonachtig was. Het geeft niet alleen de situatie weer van het gezin in familieverband, maar ook inwonende dienstbodes of knechten komen voor in de registers. Per adres staan namen en voornamen van de inwoners, het geslacht, de geboorteplaats en geboortedatum, de religie, burgerlijke staat, beroep en de datum van eventuele verhuizingen binnen de gemeenten, maar ook van en naar andere gemeenten vermeld. Als gegevens veranderden, door bijvoorbeeld verhuizing van leden of het gehele gezin, werden deze gegevens gewoon doorgestreept en werden er eventuele nieuwe gegevens aan toegevoegd. Naarmate de gemeenten groter werden, was deze manier van administratie nauwelijks meer te hanteren en werd dan ook vanaf 1920 vervangen door het systeem van gezinskaarten. Hierop werd dus niet meer per adres maar per gezin bijgehouden waar men woonachtig was. De soort gegevens bleven overigens hetzelfde. Het systeem van gezinskaarten werd tot 1940 bijgehouden. De bevolkingsregisters en gezinskaarten werden in enkelvoud opgemaakt en beheerd door de gemeentelijke archiefinstellingen.
In de bevolkingsregisters vind je vaak oude huisnummers. Om erachter te komen met welke nieuwe huisnummers deze corresponderen, kun je voor huizen in Maastricht gebruikmaken van dit register.
Later werd het systeem van persoonskaarten ingevoerd. Deze per persoon aangelegde kaarten worden na overlijden uiteindelijk overgedragen aan het CBG. Bij het HCL kunnen geen persoonskaarten worden opgevraagd. De persoonskaarten zijn in 1994 vervangen door het GBA, De Gemeentelijke Basis Administratie. Deze is in 2014 weer opgegaan in de Basisregistratie Personen (BRP).
Vanaf 25 mei 2018 gelden nieuwe regels voor de bescherming van privacy (AVG) die ervoor zorgen dat ook het HCL zijn privacybeleid heeft moeten wijzigen. Gezinskaarten vanaf 1920 zijn in verband met de nieuwe wetgeving dan ook niet meer zonder toestemming van de gemeentearchivaris of rijksarchivaris in te zien.
Welke bevolkingsregisters heeft het HCL?
Het HCL heeft bevolkingsregisters van de volgende gemeenten:
- Gemeente Beek (locatie Maastricht)
- Gemeente Beekdaelen (locatie Heerlen)
- Gemeente Brunssum (locatie Heerlen)
- Gemeente Eijsden-Margraten (locatie Maastricht)
- Gemeente Gulpen-Wittem (locatie Heerlen)
- Gemeente Heerlen (locatie Heerlen)
- Gemeente Maastricht (locatie Maastricht)
- Gemeente Simpelveld (locatie Heerlen)
- Gemeente Valkenburg aan de Geul (locatie Maastricht)
- Gemeente Voerendaal (locatie Heerlen)
Hoe kan ik bevolkingsregisters raadplegen?
De bevolkingsregisters zijn op microfiche of als origineel te raadplegen (afhankelijk van de gemeente). De registers van Maastricht zijn digitaal beschikbaar.
Bevolkingsregisters die ouder zijn dan 100 jaar kunt u gratis laten digitaliseren. Er worden alleen volledige inventarisnummers gedigitaliseerd en geen individuele documenten. Klik hier om een beknopte handleiding voor het aanvragen van scans te downloaden.