Wat zijn burgerboeken?
Burgerboeken (ook vaak poorterboeken genoemd) zijn de bevolkingsregistraties van de steden tot ongeveer 1811 (voor Maastricht tot 1795). Maar een deel van de inwoners van een stad staan in de burgerboeken vermeld.
- Alleen mannen konden het burgerschap verkrijgen
- Voor gildeleden was burgerschap verplicht. Ambachtslieden zijn dus meestal wel terug te vinden
- Handelaren of mannen met veel bezittingen waren meestal ook burger en zijn dus ook vaak terug te vinden
- Leden van het stadsbestuur moesten ook burger zijn
Burgerrecht kon verkregen worden door geboorte (vererving) of door aankoop. Zonen van burgers verkregen dus ook het burgerrecht. Een bewoner die burgerrecht wilde kopen moest een bepaald bedrag betalen en een eed afleggen en werd vervolgens ingeschreven in het burgerboek. Als een burger lang in een andere plaats verbleef kon het burgerrecht ook weer verloren gaan.
Welke burgerboeken heeft het HCL?
Het HCL heeft alleen de burgerboeken van Maastricht. In deze tweeherige stad werd sinds de veertiende eeuw aantekening gehouden van de mensen die het burgerrecht verkregen. Afhankelijk van de heer waaronder zij geboren waren, werden Maastrichtenaren ingeschreven als Brabants of als Luiks burger door respectievelijk het Brabantse of Luikse Hooggerecht. Na die eerste inschrijving voor één van de hooggerechten moest de nieuwe burger zich ook nog laten inschrijven door de burgemeesters van de stad. Zo ontstonden drie reeksen registers, waarvan in totaal negen delen bewaard bleven:
- De Luikse burgerboeken in twee delen, 1547-1795 (toegang 20.087A, inv. nrs. 540-541).
- De Brabantse burgerboeken in drie delen, 1621-1794 (toegang 20.086A, inv. nrs. 920-922)
- De burgemeestersboeken in vier delen, 1436-1795 (toegang 20.001A, inv. nrs. 916-919)
Welke informatie kun je erin terugvinden?
In de burgerboeken kun je terugvinden welk ambacht iemand uitoefende. Deze informatie is niet te vinden in de doop-, trouw- en begraafregisters.
Hoe kun je de burgerboeken raadplegen?
De burgerboeken van Maastricht, evenals alfabetische indexen erop, zijn in kopievorm aanwezig in de zelfbediening in onze studiezaal. De burgerboeken zijn ook gedigitaliseerd.