Om stamboomonderzoek in de negentiende en twintigste eeuw te doen, zijn de registers van de Burgerlijke Stand het meest van belang. De Burgerlijke Stand werd in Limburg rond 1796 ingevoerd. De rest van Nederland volgde pas 15 jaar later, in 1811. Alle kerkregisters (ook wel DTB-registers) werden door de rijksoverheid geconfisqueerd en gebruikt als controlemiddel bij de aangifte van geboorte en overlijden en bij het sluiten van huwelijken. In het beginjaren werden er nogal wat fouten gemaakt, mede door een gebrekkige administratie in deze kerkregisters. De overgangsperiode van de kerkregisters naar de Burgerlijke Stand is een tijdvak waarin de genealoog dus goed op zijn hoede moet zijn.
Van 1796 tot 1816 werden de akten voor het grootste deel in het Frans geschreven, de officiële ambtelijke taal. Na deze periode worden de akten in het Nederlands opgemaakt. Daarnaast werd er vanaf het begin van de Burgerlijke Stand de Republikeinse kalender gehanteerd die om praktische redenen op 1 januari 1806 weer afgeschaft werd.
In deze registers werden dus (veelal) per jaar akten bijgehouden van geboorten, huwelijken en overlijden. Soms in een boek samen en soms (afhankelijk van de grootte van de gemeente) in aparte boeken voor specifiek geboorten, huwelijken of overlijdens. Deze registers hebben achterin per jaar een alfabetische index op naam.
Tienjarige tafels zijn alfabetische lijsten die om de tien jaar door de ambtenaar van de Burgerlijke Stand opgemaakt werden. In deze lijsten werden de namen opgenomen van alle personen van wie in de afgelopen tien jaar een geboorte-, huwelijks- of overlijdensakte opgemaakt was. Achter de naam staat dan het jaar of de datum vermeld waarin de akte opgemaakt was. De wijze van alfabetisering wil, zeker in de beginperiode van de Burgerlijke Stand, nog wel eens verschillen. Zo worden voorvoegsels soms wél en soms niet meegenomen in de alfabetisering (De Wit soms bij de D en soms bij de W). Doodgeboren kinderen worden soms opgenomen onder de L (van Levenloos) en soms bij de achternaam van de vader of achteraan in de lijst. De datering in de lijsten van de geboorte- en overlijdensakten is de datum waarop de aangifte heeft plaatsgevonden en is dus niet de dag waarop de persoon in kwestie is geboren danwel overleden.
Welke informatie kan ik vinden in akten van de burgerlijke stand?
In akten van de burgerlijke stand worden naast gegevens over geboorte, huwelijk en overlijden, ook wel eens beroepen en woonadressen vermeld. Let op: in overlijdensakten wordt doorgaans geen doodsoorzaak vermeld.
Openbaarheid
Archieven van de overheid zijn in principe openbaar. Er kunnen echter redenen zijn om die openbaarheid tijdelijk te beperken. Dit is geregeld in de wet (lees hier meer over deze wetgeving). Dit geldt bijvoorbeeld voor de archieven van de burgerlijke stand. Zo zijn:
- Geboorteakten jonger dan 100 jaar niet openbaar;
- Huwelijksakten en huwelijkse bijlagen jonger dan 75 jaar niet openbaar;
- Overlijdensakten jonger dan 50 jaar niet openbaar.
Deze eerste periode moet u dus zelf overbruggen. U zou gegevens kunnen halen uit een trouwboekje of andere familiepapieren. Daarnaast zou u navraag kunnen doen bij oudere familieleden. Via onze personendatabase kunt u openbare akten van de burgerlijke stand in Limburg op naam doorzoeken. Op WieWasWie kunt u akten van heel Nederland doorzoeken.
Meer informatie over het opvragen van niet openbare akten van de burgerlijke stand vindt u hier: Waar kan ik een afschrift of uittreksel van de burgerlijke stand aanvragen? | Rijksoverheid.nl.
Van welke gemeenten heeft het HCL akten van de burgerlijke stand?
Het HCL heeft akten van de burgerlijke stand van alle (voormalige) Limburgse gemeenten.
Hoe kan ik akten van de burgerlijke stand raadplegen?
De akten van de burgerlijke stand in Limburg zijn voor een groot deel op microfiche beschikbaar in onze studiezaal. Deze kunt u zelf gratis scannen en op een USB-stick zetten. De studiezaal is geopend van dinsdag tot en met donderdag tussen 10:00 en 17:00 uur.
Registers van de burgerlijke stand die ouder zijn dan 100 jaar kunt u gratis laten digitaliseren. Er worden alleen volledige inventarisnummers gedigitaliseerd en geen individuele documenten. Klik hier om een beknopte handleiding voor het aanvragen van scans te downloaden.
Op FamilySearch zijn ook veel akten te vinden.